Toolkit: Kleine !@$% dingen worden grote !@$% dingen

Queer jongeren van kleur ervaren regelmatig zogenaamd ‘kleine’ opmerkingen rondom hun seksuele oriëntatie, genderidentiteit, huidskleur en culturele achtergrond. De opstapeling van al deze opmerkingen heeft een grote impact op hen. Deze opmerkingen dragen bij aan een cultuur die een voedingsbodem is voor ernstigere vormen van geweld. In de afgelopen jaren zien we steeds meer haat en negatieve aandacht richting queer personen. Met de campagne willen we hier een positief geluid tegenover zetten, door jongeren bewust te maken van het probleem en hen een bondgenoot en betere vriend te maken voor alle queer personen van kleur.

Een grap of opmerking over iemands afkomst, gender of seksualiteit lijkt misschien onschuldig, maar als zulke opmerkingen vaak worden gemaakt en niet worden tegengesproken, kunnen ze bijdragen aan een omgeving waarin stereotypen en uitsluiting normaal worden. Zeker lhbtiqa+ jongeren van kleur kunnen hiermee op meerdere vlakken te maken krijgen. Door er aandacht aan te besteden, laat je zien welke omgangsvormen en normen je belangrijk vindt.

Dat zijn opmerkingen die misschien als grapje of terloops bedoeld zijn, maar die iemand steeds opnieuw hoort. Denk aan: ‘Je ziet er helemaal niet gay uit’, ‘Maar waar kom je echt vandaan?’ of “Je praat echt goed Nederlands.”.

Op zichzelf lijkt zo’n opmerking misschien klein. Maar als iemand steeds opnieuw opmerkingen hoort over diens afkomst, uiterlijk, gender of seksualiteit, kan dat het gevoel geven er niet helemaal bij te horen.

Je hoeft niet van ieder moment een groot gesprek te maken. Wel is het belangrijk om een kwetsende of stereotiepe opmerking niet zomaar voorbij te laten gaan. Je kunt bijvoorbeeld vragen: ‘Wat bedoel je daarmee?’ of benoemen dat een opmerking kwetsend kan zijn.

Heb ook aandacht voor de jongere over wie de opmerking gaat. Vraag hoe het met diegene is of erken dat wat er werd gezegd niet oké was. Daarmee laat je zien dat je de ervaring serieus neemt en kun je als professional een belangrijke bondgenoot zijn.

Je hoeft dus niet altijd het perfecte antwoord te hebben. Ook met een kleine reactie kun je een duidelijke norm stellen en steun bieden.

Begin met nieuwsgierigheid en stel open vragen. Vraag bijvoorbeeld wat iemand precies bedoelt of waarom diegene ergens zo over denkt. Vervolgens kun je een ander perspectief toevoegen of benoemen wat een opmerking met iemand kan doen. Zo richt je het gesprek op de uitspraak en de onderliggende aanname, in plaats van iemand als persoon te veroordelen.

Neem de ervaring serieus en geef de jongere ruimte om te vertellen wat er is gebeurd en wat dat met diegene doet. Vraag ook waar de jongere behoefte aan heeft. Niet iedereen wil dat je direct ingrijpt of het gesprek overneemt. Samen kun je bekijken welke ondersteuning passend is en wat nodig is om een veilige omgeving te creëren.

Je hoeft niet te wachten tot er iets gebeurt. Bespreek met collega’s welke stereotypen en aannames jullie in de praktijk tegenkomen en hoe jullie daarop willen reageren. Gebruik bijvoorbeeld een casus uit de praktijk of de werkvorm uit deze toolkit om het gesprek te starten. Zo ontstaat er een gezamenlijke aanpak en wordt reageren op kwetsende opmerkingen makkelijker wanneer zo’n situatie zich voordoet.