Binnen het Landelijk Expertnetwerk van Act4Respect delen professionals kennis, ervaringen en voorbeelden uit de praktijk. In de rubriek Stem uit de praktijk vertellen experts hoe zij binnen hun eigen organisatie werken aan de preventie van (online) seksueel geweld en (ex-)partnergeweld.
Romana van Beek van Cominatie Jeugdzorg
Deze keer spreken we met Romana van Beek, professioneel ervaringsdeskundige bij Combinatie Jeugdzorg en lid van het Landelijk Expertnetwerk van Act4Respect. Tijdens een expertbijeenkomst maakte zij kennis met de Piramide van Geweld. Het model maakte direct indruk en vormde de aanleiding om het onderwerp verder binnen de organisatie te agenderen.
“Het model gaf collega’s woorden aan situaties die ze al langer zagen, maar niet altijd goed konden duiden.”
Van expertbijeenkomst naar inspiratiebijeenkomst
Tijdens een expertbijeenkomst van Act4Respect maakte Romana van Beek, professioneel ervaringsdeskundige bij Combinatie Jeugdzorg, kennis met de piramide van geweld. Het model maakte direct indruk op haar, doordat het inzichtelijk maakt hoe ernstig grensoverschrijdend gedrag vaak begint bij ogenschijnlijk kleine opmerkingen, meningen en gedrag. Die bewustwording vormde de aanleiding om het onderwerp verder binnen de organisatie te agenderen. Samen met het expertiseteam Seksualiteit van Combinatie Jeugdzorg werd de piramide van geweld vervolgens opgenomen in een inspiratiebijeenkomst voor de aandachtsfunctionarissen Seksualiteit.
Aandacht voor seksualiteit en veiligheid
“Ik werk als professioneel ervaringsdeskundige binnen Combinatie Jeugdzorg in Eindhoven en ben daarnaast onderdeel van het expertiseteam Seksualiteit,” vertelt Romana van Beek. “Binnen ons werk hebben we dagelijks te maken met thema’s als relaties, seksualiteit, grenzen, diversiteit en veiligheid. Het expertiseteam Seksualiteit bestaat uit drie professionals met verschillende expertises: een pedagogisch medewerker, een gedragswetenschapper en een ervaringsdeskundige. Samen ondersteunen wij collega’s en externe samenwerkingspartners bij vraagstukken rondom seksuele ontwikkeling, seksueel gezond gedrag, seksueel grensoverschrijdend gedrag, vermoedens van seksueel misbruik, diversiteit, online media en mensenhandel. Daarnaast zetten we ons in voor deskundigheidsbevordering binnen de organisatie door middel van trainingen, consultatie en kennisdeling.”
Binnen Combinatie Jeugdzorg staat aandacht voor een veilige seksuele ontwikkeling hoog op de agenda. In de afgelopen jaren zijn onder andere seksualiteitsbeleid en het Vlaggensysteem geïmplementeerd, zijn trainingen rondom intimiteit en seksualiteit opgenomen in het interne scholingsprogramma en werkt ieder team met een aandachtsfunctionaris Seksualiteit.
“Het model gaf collega’s woorden aan situaties die ze al langer zagen, maar niet altijd goed konden duiden. Daardoor ontstond meer bewustwording over onze eigen rol in het creëren van een sociaal veilige omgeving.”
Combinatie Jeugdzorg biedt professionele hulp aan kinderen, jongeren en hun gezin bij complexe vragen op het gebied van opvoeden en opgroeien. Denk aan ernstige gedrags- en gezinsproblemen, trauma- of hechtingsproblematiek, ontwikkelingsstoornissen, conflictscheidingen of (dreigende) uitval op school. Vaak spelen er problemen op meerdere gebieden. Afhankelijk van de hulpvraag bieden we behandeling in het gezin of op een van de locaties van Combinatie Jeugdzorg. Ook is (tijdelijke) opvang en begeleiding mogelijk in een pleeggezin of gezinshuis. Combinatie Jeugdzorg gunt elk kind een thuis & toekomst. Samen met het gezin en de mensen om hen heen werken ze aan oplossingen die een stevige basis vormen om als gezin op eigen kracht verder te kunnen met het beste perspectief en vertrouwen in de toekomst.
Preventie begint onderaan de piramide
Voor Romana ligt de kracht van het model vooral in de preventieve werking.
“De piramide laat zien dat de onderste lagen, zoals microagressies, stereotypering, victim blaming en schadelijke gendernormen, de voedingsbodem kunnen vormen voor ernstiger vormen van grensoverschrijdend gedrag. Als professionals kunnen we juist daar veel verschil maken door deze signalen vroegtijdig te herkennen en bespreekbaar te maken. Daarmee dragen we bij aan het voorkomen van ernstiger geweld en uiteindelijk zelfs femicide.”
Na de inspiratiebijeenkomst hebben verschillende aandachtsfunctionarissen Seksualiteit de piramide van geweld meegenomen naar hun eigen teams om de opgedane kennis verder te verspreiden.
“Wat mij opviel, was hoeveel herkenning het opriep bij collega’s,” vertelt Romana.
“Er ontstonden mooie gesprekken over uitspraken of gedragingen die soms als normaal worden gezien, maar die wel degelijk invloed hebben op hoe jongeren naar zichzelf en anderen kijken.”
De gesprekken sloten goed aan bij het bredere werk van het expertiseteam Seksualiteit, waarin aandacht is voor veilige seksuele ontwikkeling, gelijkwaardigheid, grenzen en respectvolle relaties. Ook werd zichtbaar hoe belangrijk het is om schadelijke normen niet te normaliseren, maar juist bespreekbaar te maken.
Een boodschap aan andere professionals
Aan andere professionals die met de piramide van geweld aan de slag willen, geeft Romana een duidelijke boodschap mee.
“Begin vooral klein en maak het onderwerp bespreekbaar. Je hoeft niet direct een groot project op te zetten. Het delen van de piramide tijdens een teamoverleg of het bespreken van herkenbare praktijkvoorbeelden kan al veel in beweging zetten. De grootste winst zit vaak in de bewustwording van wat er gebeurt in de onderste lagen van de piramide. Juist daar begint preventie.”
Geïnspireerd geraakt door het verhaal van Romana?
Dit soort praktijkverhalen delen we regelmatig binnen het Landelijk Expertnetwerk van Act4Respect. Samen bouwen we aan een netwerk van professionals die zich inzetten voor de preventie van (online) seksueel geweld en (ex-)partnergeweld.
Wil jij ook kennis delen, ervaringen uitwisselen en onderdeel worden van dit netwerk?
👉 Sluit je aan bij het Landelijk Expertnetwerk